Hoe ver reikt de machtige arm van de zorgverzekeraar?

Lees hier het artikel van Eelke van Ark over de Macht van de Zorgverzekeraars

Zorgverzekeraars krijgen steeds meer te zeggen, mogelijk ook over zaken die raken aan de kwaliteit van de zorg. Wat zijn de zorgverzekeraars van plan? Wat zijn de risico’s als de zorgverzekeraar niet alleen zorg verzekert, maar ook zorg verleent?

spuit

Vanaf 2016 mogen zorgverzekeraars bepalen bij welk ziekenhuis zij zorg vergoeden, en bij welk ziekenhuis de cliënt moet bijbetalen. Dat staat in een akkoord dat de verzekeraars afsloten met de regering. Achmea gaat binnenkort met 17 ziekenhuizen medicijnen inkopen. Menzis beheert een keten van apotheken. Als het aan CZ ligt krijgt één leverancier van stoma-materiaal het monopolie op die markt in handen. Cliënten kunnen niet meer vanzelfsprekend zelf hun arts kiezen. Het vergoeden van (betere) zorg in het buitenland wordt soms bemoeilijkt, terwijl die volgens EU-richtlijnen toegankelijk zou moeten zijn.

Het is slechts een greep uit de recente ontwikkelingen in het Nederlandse zorgstelsel waarin zorgverzekeraars steeds meer te zeggen krijgen. Dat is ook de opzet van het stelsel; de kosten groeien harder dan het BBP en vragen dus om maatregelen. Maar is de ingeslagen weg wel de beste manier? Slaat de machtsbalans niet teveel uit in de richting van de grote zorgverzekeraars?

Wie heeft het eigenlijk voor het zeggen binnen de vier grote, marktbepalende zorgverzekeraars? En hoe gaan zij om met die macht? Hoe gaan verzekeraars in de praktijk om met het spanningsveld tussen de menselijke behoefte aan zorg en de institutionele opdracht om geld te besparen? Kunnen ze de verleiding weerstaan om op basis van financiële motieven via omwegen aan patiëntenselectie te doen? En hoe wordt omgegaan met groepen verzekerden die verhoogd risico op ‘schadelast’ met zich meebrengen, zoals ex-patiënten en chronisch zieken?

Selectie

Vorig jaar klaagde student Daniel de Rijke in een open brief dat hij als ex-kankerpatiënt bij zeker drie verzekeraars niet terecht kan voor een aanvullende verzekering. Volgens professor Wynand van der Ven wordt zelfs risicoselectie voor de basisverzekering toegepast, hetgeen nadrukkelijk niet de bedoeling van het stelsel is. Hoe kan het dat mensen binnen een zorgstelsel dat gebaseerd is op solidariteit het etiket ‘brandend huis’ opgeplakt krijgen?

Met de wijziging van de Zorgverzekeringswet krijgt de verzekeraar tegelijk meer mogelijkheden om de markt voor zorg te ‘vormen’. Zij kunnen in de praktijk straks in grotere mate bepalen wie wel en wie geen brood kan verdienen in de zorg. De voortekenen zijn onheilspellend: CZ maakt al voor de wetswijziging door de Eerste Kamer bekend dat zij 70 van de 170 aanbieders in de GGZ volgend jaar geen contract meer biedt. Hoe toegankelijk blijft de Nederlandse markt dan eigenlijk voor innovatieve bedrijven? Maken nieuwe en betere vormen van zorg een kans om de patiënt te bereiken?

Help ons om de macht van de zorgverzekeraar in ons snel veranderende zorgstelstel in kaart te brengen

Dit is wat je krijgt:

  • Een verdiepende longread over de rol die zorgverzekeraars zich toe-eigenen in ons snel veranderende zorgstelstel. Er wordt ingegaan op de soms gespannen verhouding tussen zorgverzekeraars en zorgverleners, beschreven met welk doel zorgverzekeraars zich bij ziekenhuizen en apotheken inkopen en bekeken in hoeverre de machtsverhouding tussen patiënt, zorgverlener en zorgverzekeraar in balans is.
  • Journalistieke controle op de balans tussen de mogelijke commerciële overwegingen van zorgverzekeraars, en de kosten en de kwaliteit van zorg.
  • (twee)wekelijkse updates over de voortgang van het onderzoek.
  • Een Q&A sessie met de journalist over alle vragen die je hebt naar aanleiding van het onderzoek.

Is de zorgverzekeraar te machtig geworden? Steun dit voorstel en laat het uitzoeken

Ontmoet je journalist. Eelke van Ark:

Eelke van Ark schreef de afgelopen twee jaar voor Follow The Money – het eerste onafhankelijke multimediale platform voor onderzoeksjournalistiek – over de ontwikkelingen in de zorg. Het leverde Eelke eerder dit jaar de prijs voor beste online onderzoeksjournalistiek op. Ze won met haar onderzoeksverhaal over thuiszorgorganisatie Sensire die met medewerking van gemeenten buiten de wet om 1800 thuiszorgwerknemers ontsloeg.

“Follow the Money,” dat is de tip die klokkenluider ‘Deep Throat’ de journalisten van de Washington Post meegeeft in de klassieker ‘All the presidents men’. Deze verfilming van het Watergateschandaal is een expliciete inspiratie voor de redactie van Follow the Money (FTM): volg het pad van het geld, ga op zoek naar het onderliggende verhaal en controleer de macht. Het werkt: vorig jaar won FTM de journalistieke vakprijs De Tegel met het artikel ‘Derivatendrama’.

Een citaat uit het juryrapport:

‘Een steengoed stuk over één van de grote maatschappelijke plagen van deze tijd: semi-overheidsinstellingen die zakenbankiertje gaan spelen. Echte onderzoeksjournalistiek, die echt nieuws heeft opgeleverd, met impact. En ook nog eens lekker wegleest.’